Ο ΝΑΟΣ ΤΩΝ ΑΤΤΑΛΙΔΩΝ

Βρίσκεται στην περιοχή της Αμυγδαλώνας, κοντά στο Πάρκο Ποντιακού Ελληνισμού.

Ανακαλύφθηκε κατά τις ανασκαφές της Ιταλικής Αρχαιολογικής Υπηρεσία το 1933, με επικεφαλής τον L. Laurenzi που αποκαλύφθηκαν λιθόκτιστος ναός και βωμός, μνημεία που δεσπόζουν στην πλατεία του νότιου τμήματος της αρχαίας αγοράς.

Ο ναός των Ατταλιδών, με κατεύθυνση Βορρά-Νότο, χρονολογείται στο πρώτο μισό του 2ου αι. π.Χ. και ήταν σε χρήση έως και τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο, κατά την οποία έγιναν ευρείας κλίμακας ανακατασκευές.

Από τον ελληνιστικό ναό διατηρούνται τα θεμέλια του βαθμιδωτού πόδιου από μαλακόπετρα (ιγνιμβρίτη), καθώς και σποραδικά τμήματα από την επένδυσή του απόν γκρίζο σκληρό ασβεστόλιθο. Αν και δεν σώζονται αρχιτεκτονικά μέλη, ο ναός αναπαριστάται από τους μελετητές ως ιωνικού ρυθμού δίστηλος εν παραστάσι ή ως δωρικού ρυθμού πρόστυλος τετράστυλος.

Είχε δύο δωμάτια: έναν προθάλαμο (πρόναο) με δύο κίονες μπροστά και ένα δωμάτιο πίσω, δηλαδή τον κυρίως ναό (σηκό).

Γύρω από τον ναό σώζονται λιθόχτιστα βάθρα πιθανό να αναθήματα, ενώ πλησίον του εντοπίστηκε τμήμα μεγάλου αγάλματος θωρακοφόρου με ιμάτιο γύρω από τη μέση. Στο στήριγμα του αγάλματος αποδίδονται ανάγλυφα δύο γαλατικού τύπου ασπίδες.

Ο θωρακοφόρος ταυτίζεται με τον βασιλιά Ευμένη Β'[1] της Περγάμου (197-158 π.Χ.), επικαλούμενος και Σωτήρ, ο οποίος τιμήθηκε από τους Κώους με αφορμή την πρώτη νίκη του επί των Γαλατών το 183 π.Χ. Η οργανωμένη λατρεία του Ευμένους στην Κω, γνωστή από επιγραφικές μαρτυρίες, οφείλεται στις στενές σχέσεις των δυο κρατών αυτή την εποχή. Πιστεύεται ότι το άγαλμα του νικηφόρου βασιλιά είχε στηθεί στον πρόναο και ότι λατρευόταν μαζί με μια άλλη θεότητα, πιθανόν τον Διόνυσο, ιδρυτή του οίκου των Ατταλιδών. Η δυναστεία της Περγάμου χρηματοδότησε την κατασκευή δημόσιων και θρησκευτικών κτιρίων στο νησί, καθώς η Κως ήταν στρατηγικός εμπορικός κόμβος στο Αιγαίο.

Βασιλιάς Ευμένης Β' της Περγάμου. Μεγάλος φίλος της Κω.

Σήμερα ο ναός των Ατταλιδών μαζί με τον Βωμό του Διονύσου έχουν αποκαλυφθεί και εν μέρει έχουν αναστηλωθεί. Βρίσκονται κάτω από το επίπεδο του δρόμου.

Ένα τοιχείο αντιστήρηξης περιβάλει την δυτική του πλευρά. Οι είσοδοι της είναι τρεις, η κεντρική από την πλευρά της οδού Βασ. Παύλου είναι ιδιαίτερη διότι δεν φθάνει στο βάθος σταματάει και στηρίζεται πάνω σε ανάχωμα.

[1] Σύμφωνα με τον ιστορικό Πολύβιο, ο Ευμένης ήταν άνδρας με ασθενή κράση, αλλά με μεγάλη ενεργητικότητα και δύναμη μυαλού, όπως αποδεικνύεται από τη θητεία του στο θρόνο της Περγάμου. Είναι, επίσης, γνωστός για το σημαντικό πολιτιστικό του έργο, με επιφανέστερα επιτεύγματά του την ανάδειξη της Περγάμου σε περίλαμπρη πόλη και την επέκταση της Βιβλιοθήκης της Περγάμου, μιας από τις μεγάλες βιβλιοθήκες του αρχαίου κόσμου, δεύτερη σε σπουδαιότητα μετά από την αντίστοιχη της Αλεξάνδρειας.