ΜΑΣΤΙΧΑΡΙ. 100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ.

Το Μαστιχάρι είναι το επίνειο της Αντιμάχειας  και απέχει 22 χιλιόμετρα από την πόλη. Έχει πληθυσμό περίπου 500 άτομα. Ιδρύθηκε από τον Μανώλη Γκίκα το 1926 ή 1924 όπως μου ανέφερε ο γιός του Ιωάννης Γκίκας. Σήμερα είναι ένα αρκετά ανεπτυγμένο χωριό και διαθέτει και λιμάνι για την συγκοινωνία με την Κάλυμνο.

Ο ΜΑΝΩΛΗΣ ΓΚΙΚΑΣ. Ο ΙΔΡΥΤΗΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΙΧΑΡΙΟΥ.

Με βάση τα στοιχεία που παραθέτει ο Ηρακλής Καραναστάσης:

Η οικογένεια Γκίκα κατάγεται από την Ήπειρο. Ο πατέρας του Μανώλη Γκίκα Γιάννης κατέληξε στον Γέροντα της Μικράς Ασίας εκεί έκανε τον μικροέμπορα αλλά κυρίως τον κοντραμπατζή του καπνού. Παντρεύτηκε την Αγγελική πρακτική μαία και απέκτησε τέσσερα παιδιά. Σε μια σύγκρουση με τους Τούρκους αστυνόμους σκοτώθηκε. Η οικογένεια έφυγε από τον Γέροντα και κατέληξε στην Κω. Εγκαταστάθηκε στην Αντιμάχεια όπου προσπάθησε να επιβιώσει. Ο μικρός Μανώλης έκανε ότι δουλειά υπήρχε και όχι μόνο βοηθούσε την οικογένεια του, αλλά με τον χρόνο δημιούργησε μεγάλη περιουσία: Παντρεύτηκε την πρώτη του γυναίκα απὸ την οικογένεια του Λύχνου καὶ ἔκαμε τὸν πρῶτο μὰ ἄτυχο γάμο του. Η γυναίκα του πέθανε, πριν καλά - καλὰ κλείσει μήνας ἀπὸ τὴ στεφάνωσή τους.

Κάμνει ὕστερα ἀπὸ μερικούς μήνες τὸ δεύτερο μὲ τὴν Ἀθηνᾶ τοῦ Σκουφεζῆ καὶ ἀποχτοῦνε τρία παιδιά. Τη Μαριέττα, ποὺ παντρεύτηκε τὸν  ̓Αναστάση τὸν Παπούλη, τὴν Ξενιά, ποὺ πῆρε τὸ Σωκράτη τοῦ Φεσάρα καὶ τὸν Κώστα, ποὺ πῆγε στὴν Ἀμερικὴ καὶ πέθανε ἐκεῖ ἄγαμος.

Δὲ ζήσανε ὅμως πολλὰ χρόνια καὶ μὲ τὴ δεύτερή του γυναίκα καὶ μένει πάλι χηρεμένος μὲ τρία ὀρφανά.

Διστάζει τώρα πολύ, ὅπως ἦταν φυσικό, νὰ ξαναδοκιμάσει καὶ γιὰ τρίτη φορὰ τὴν τύχη του. Μὰ ἔλα ποὺ τὸ σπιτικό του χρειάζεται πολὺ τὴ νέα γυναίκα, γιὰ νὰ προσέχει τὰ ὀρφανά, νὰ κάμνει τὴ λάτρα τοῦ σπιτιοῦ καὶ νὰ κουμαντάρει το νοικοκυριό του; Τα χρόνια στὸ μεταξὺ περνοῦσαν καὶ ἀπόφαση δὲν ἔπαιρνε. Ἀλλὰ καὶ τὰ πράγματα τὸν ζόρισαν τόσο πολύ, ποὺ καταλήγει στὴν ἀπόφαση να ριψοκινδυνέψει καὶ γιὰ τρίτη φορὰ τὸ ριζικό του. Ωστόσο μὲ τὴν τρίτη ἀποδείχτηκε ὅτι, ὅσο άτυχος στάθηκε στις δυὸ πρῶτες του γυναῖκες, τόσο τυχερός φάνηκε μὲ αὐτή, μὲ τὴν ὁποία ἔζησε εὐτυχισμένος ὡς τὰ βαθιὰ γεράματα.

Ἦταν μιὰ ὀρφανὴ καὶ φτωχὴ κόρη, ἡ Μαρία του Άμαλλου, πολὺ ὄμορφη, ἐργατικὴ καὶ προκομμένη, ἀλλὰ μικρότερή του κατὰ εἴκοσι χρόνια τουλάχιστο. Μὰ ὁ Μανώλης δὲν πολυσκέφτηκε οὔτε καὶ ποὺ λογά ριασε τὴ μεγάλη διαφορὰ τῆς ἡλικίας. Τὴν ἐρωτεύ τηκε σφοδρὰ καὶ παράφορα μ' ἕνα έρωτα εἰκοσάχρονου καὶ ἄγουρου παλληκαριοῦ. Δὲν τὴν ἄφηνε ἥσυχη οὔτε νύχτα μήτε μέρα. Κάθε τόσο τὴν ἐνοχλοῦσε μὲ τὶς ἐπισκέψεις καὶ τὰ συχνοπεράσματά του. Εννοοῦσε καὶ ἐπέμενε, νὰ τὴν πάρει ὁπωσδήποτε.

Εἶδαν κι ἀπόειδαν οἱ θετοί γονιοί της τὴν ἀμετάθετη ἀπόφασή του καὶ ὑπολογίζοντας στὰ πλούτη του, παράβλεψαν τὴ διαφορὰ τῆς ἡλικίας καὶ τὴν ἔπεισαν νὰ τὸν πάρει, γιατί, θεόφτωχη καθὼς ἦταν, ποιός θὰ βρισκόταν νὰ τὴν προσέξει. Κι ἔτσι, ὅταν τὴ ζήτησε ἐπισήμως, τοῦ τὴν ἔδωσαν μὲ πολλὴ εὐχαρίστηση. Παντρεύτηκαν το 1897.

Η ΟΙΚΟΓΈΝΕΙΑ ΓΚΙΚΑ Ο ΜΑΝΩΛΗΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ Η ΣΥΖΗΓΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΙΑ

Ἀπὸ τὴν τρίτη του σύζυγο, τὴν ἀγαπημένη του Μαρία, ἀπόχτησε ἐννιὰ παιδιὰ ὅλα πληθερὰ τὰ ἤθελε ὁ Μανώλης — κι ἀπ' αὐτὰ ἔζησαν τὰ ἕξι. Τρία κορίτσια, τὴ Σεβαστὴ ποὺ παντρεύτηκε τον Σωκράτη Γιακαλὴ καὶ ἐγκαταστάθηκαν στην Αμερική, την Αθηνᾶ ποὺ πῆρε τὸν Γιάννη Φάκο καὶ τὴν  ̓Αγγελική ποὺ τὴ νυφεύτηκε ὁ Μεμὰς ὁ Σκαμνάκης ἀπὸ τὴν Πάτρα.

Καὶ οἱ τρεῖς στάθηκαν τυχερὲς καὶ ζοῦν εὐτυχισμένες μὲ τὰ καλὰ παιδιά τους καὶ τὶς οἰκογένειές τους. Γιὰ τ ̓ ἀγόρια τους τὸ Γιάννη καὶ τὸν  ̓Αντώνη, θ ̓ ἀσχοληθοῦμε σὲ εἰδικὰ κεφάλαια. Ὅσο γιὰ τὸ Σταῦρο, τον Βενιαμίν τῆς οἰκογενείας, παρόλο που γιὰ λόγους εἰδικοὺς δὲ μπόρεσε νὰ μορφωθεί, ωστόσο παντρεύτηκε, ἀπόχτησε οἰκογένεια, καὶ ζεῖ σήμερα εὐχαριστημένος μὲ τὰ παιδιὰ καὶ τὰ ἐγγόνια του.

Δραστήριος καὶ ἔξυπνος, καταπιάστηκε μὲ πολλὲς δουλειές παρὰ τὴ σωματική του ἀναπηρία. Καὶ στὰ κοινοτικὰ ἀνακατεύεται καὶ ἀρκετὲς φορὲς ἐχρημάτισε ἀντιπρόεδρος τῆς Κοινότητας μὲ ὑπευθυνότητα.

Ο ΓΑΜΟΣ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΓΚΙΚΑ

Ο Μανώλης Γκίκας χρημάτισε για 18 χρόνια μουχτάρης (κοινοτάρχης) της Αντιμάχειας πρωτοστάτησε στην κατασκευή του Ιερού Nαού του  Ευαγγελισμού και χάρισε οικόπεδο για την δημιουργία του σχολείου που υπάρχει και σήμερα και χρησιμοποιείται σαν αίθουσα εκδηλώσεων.

Πέθανε στις 10/5/1953 και θάφτηκε τιμής ένεκεν στον αυλόγυρο του Ιερού Nαού του  Ευαγγελισμού στο Μαστιχάρι.

Ο ΜΑΝΩΛΗΣ ΓΚΙΚΑΣ ΣΕ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΗ ΗΛΙΚΙΑ

Ο ΣΕΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 1926 ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΜΑΧΕΙΑΣ

Το Φλεβάρη του 1926 φοβερός σεισμός συνεκλόνισε την Κω μὲ ἐπίκεντρο την Αντιμάχεια. Σχεδὸν ὅλα τὰ λασπόχτιστα σπίτια της καταστράφηκαν, δίχως, εὐτυχῶς, νὰ ὑπάρξουν ἀνθρώπινα θύματα. Καὶ, ἐπειδὴ, ὅπως ἔλεγαν οἱ ἀρχαῖοι, «οὐδὲν κακὸν ἀμιγές καλοῦ», παρουσιάζεται ἀνέλπιστα μιὰ μοναδικὴ εὐκαιρία στοὺς ᾿Αντιμαχεῖτες νὰ μιμηθοῦν τοὺς Καρδαμιώτες καὶ νὰ κατεθοῦν κι αὐτοὶ στὴν παραλία τοῦ Μαστιχαριοῦ.

Ἕτσι κι ἀλλιῶς θὰ χτιζόταν ποὺ θὰ χτιζόταν ἐξ-υπαρχῆς τὸ χωριό. Ἡ ἰταλικὴ Κυβέρνηση ἀναλάβαινε πρόθυμα νὰ τοὺς βοηθήσει μὲ ὁρισμένο χρηματικό

ποσό, γιὰ νὰ ξαναφτιάξουν τὰ σπίτια τους.

Γιατί, λοιπόν, νὰ μὴ μεταφερθοῦν στὸ παραθαλάσσιο, ὅπου καὶ κοντήτερα θὰ ἦσαν στὰ κτήματά τους στὸν κάμπο καὶ ἡ ἐπικοινωνία τους μὲ τὴν Κάλυμνο θὰ γινόταν εὐκολότερη καὶ συντομότερη; Μὰ καὶ γιὰ νὰ κατεθοῦν στὴ Χώρα μὲ τὰ γαϊδουράκια

τους θ' ἀπέφευγαν τὶς ἀνηφόρες καὶ κατηφόρες τοῦ δρόμου στὶς «Πόρτες», τόσο κουραστικοῦ κι ἀργοδιάβατου. Ἐνῶ ἀπὸ τὸ Μαστιχάρι θὰ πορεύονταν συνεχῶς σὲ ὁμαλὸ καὶ ἴσιο δρόμο.

Τη λύση αὐτή, νὰ χτιστεί δηλ. τὸ νέο χωριὸ στὴν παραλία, τὴν πρότεινε καὶ τὴν ὑποστήριξε θερμά στη διοίκηση τῆς Κῶ ὁ γιὸς τῆς μαμμῆς. Οἱ Ἰταλοὶ τὴν βρῆκαν λογική, πρακτικὴ καὶ συμφέρουσα ἀπὸ πολλὲς πλευρές.

Ἡ κυριότερη καὶ ποὺ βάρυνε πιο πολύ, ἦταν ἡ εὔκολη καὶ οἰκονομικότερη μεταφορά «διὰ θαλάσσης» τῆς τεράστιας ποσότητας ὑλικῶν δομῆς ἀπὸ τσιμέντα, σιδερόβεργες γιὰ τὸ μπετόν, πέτρες καὶ ξυλεία καὶ τόσα ἄλλα υλικά, ποὺ χρειάζονταν οἱ οἰκοδομές.

Ἔλα ὅμως ποὺ μερικοὶ ἀπὸ τοὺς  ̓Αντιμαχεῖτες καὶ πρὸ πάντων ἀπὸ τὴν ἐνορία τῶν  ̔Αγ. Αποστόλων μὲ πρῶτο καὶ πιὸ ἀντιδραστικὸ τὸν τότε δήμαρχο, διορισμένο αυθαίρετα ἀπὸ τοὺς Ἰταλούς, δὲν ἤθελαν μὲ κανέναν τρόπο ν ̓ ἀκούσουν καὶ νὰ δεχτοῦν τὴ λύση, ποὺ πρότεινε ὁ Μανώλης;

Αντέδρασαν μὲ κάθε μέσο καὶ ὅσο μποροῦσαν γιὰ νὰ τὴ ματαιώσουν· ὄχι γιὰ τίποτις ἄλλο, ἀλλὰ μόνο καὶ μόνο, γιατὶ τὴν ὑπόδειξε ἐκεῖνος.

Καὶ γιατί τὴν ὑποστήριζε καὶ τὴν ἤθελε τόσο τὴ λύση αὐτὴ κι ἔβαλε «λυτοὺς καὶ δεμένους» γιὰ νὰ τὴν ἐπιτύχει;

Γιὰ νὰ μοσχοπουλήσει τὰ οἰκόπεδά του καὶ νὰ κερδοσκοπήσει εἰς βάρος τῶν φτωχών χωρικών!..

Αὐτὰ κι ἄλλα πολλὰ διέδιδαν καὶ φλυαροῦσαν ἀπὸ τὸ πρωὶ ὥς τὸ βράδυ στις πρόχειρες παράγκες - καφενεῖα τοῦ καταστρεμμένου χωριοῦ οἱ καλοθελητές καὶ ἄσπονδοι φίλοι του Μανώλη. Σκοπός τους νὰ δημιουργήσουν κλίμα ἀρνητικῆς διαθέσεως, ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ ἰταλική Κυβέρνηση, ποὺ εὕρισκε πολύ λογικὴ καὶ πολὺ πρακτικὴ τὴν πρότασή του, νὰ μεταπειστεί τώρα καὶ ν’ ἀλλάξει γνώμη, ἀφοῦ καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἐν διαφερόμενοι σεισμοπαθείς κάτοικοι τοῦ χωριοῦ, δὲν τὸ ἤθελαν.

Λὲς καὶ ὁ Γκίκας εἶχε «μυριστεί» πρὶν τριάντα τόσα χρόνια, ποὺ ἀγόραζε τὴν ἔρημη καὶ κατάξερη ἐκείνη έκταση, ὅτι θὰ γινόταν μιὰ μέρα ὁ σεισμὸς αὐτός, γιὰ νὰ βρεῖ τὴν εὐκαιρία νὰ ἐκμεταλλευτεῖ τὴν περίσταση!

ΤΟ ΜΑΣΤΙΧΑΡΙ

Στη βορεινή παραλία, τέσσερα χιλιόμετρα από το χωριὸ τῆς  ̓Αντιμάχειας καὶ ὀχτὼ μίλια ἀπὸ τὴν ἀντικρυνὴ Κάλυμνο, εἶναι χτισμένο τὸ Μαστιχάρι, ἕνα μικρὸ καὶ νέο χωριό.

Τὴν ἐποχὴ ποὺ ὁ Μανώλης ἔκαμνε τα ταξίδια του στην Κάλυμνο καὶ εἶχε συνδεθεῖ μὲ διάφορους ἐμπόρους της μὲ στενούς δεσμούς φιλίας, τὸ Μαστιχάρι δὲν ἦταν παρὰ μιὰ ἔρημη παραλία, γεμάτη ἀπὸ φύκια καὶ ἀπὸ ψιλὴ καυτή άμμο, ποὺ ἁπλώνεται σ ̓ ὅλη τὴ πάνω πλευρὰ τοῦ νησιοῦ ἀπὸ τὸ Φάρο τῆς Κῶ Λάμπη ὥς τὴν Κέφαλο. Ἀπὸ τὴν πρώτη του ἐπίσκεψη κατάλαβε μὲ τὸ ἀλάθητο αἰσθητήριό του τὴ μελλοντικὴ ἐξέλιξη τῆς ἄγονης, ἀφιλόξενης καὶ θαλασσόπληκτης ἀπὸ τὰ μελτέμια περιοχής.

Καὶ χωρὶς νὰ τὸ πολυσκεφτεῖ καὶ νὰ τὸ καλοεξετάσει, ἀγόρασε στὴν ἀρχὴ μιὰ μικρὴ ἔκταση ἀπὸ την τουρκική Κυβέρνηση κι ἔχτισε τὸ πρῶτο σπίτι - ἀποθήκη γιὰ τὶς δουλειές του. Κάτι ὡστόσο τοῦ ψιθύριζε ἡ διαίσθησή του, ὅτι θάρθει μια μέρα, ὄχι μακρινή, ποὺ ἡ παραλία τούτη, που μόνο τοὺς καλοκαιρινοὺς μῆνες ἔβλεπε κάποια κίνηση μὲ τὴν ἀγοραπωλη σία τῶν καρπουζιῶν καὶ πεπονιῶν, ποὺ παράγονταν

ἄφθονα τότε, θὰ ἔπαιρνε ἀξία μεγάλη καὶ θὰ ἐξελίσσετο στὸ σημερινὸ ὡραῖο ἥσυχο καὶ δροσερό θέρετρο μὲ ἀρκετὴ κίνηση ξένων καὶ ντόπιων ἐπισκεπτῶν.

Μέσα σὲ λίγα χρόνια, μὲ τὸ ἅπλωμα τῶν πολύπλευρων καὶ πολύμορφων ἐργασιῶν καὶ ἐπιχειρήσεών του, εἶχε τὴν εὐχέρεια νὰ διαθέσει ἕνα ποσό, όχι μεγάλο, γιὰ ἀγορές. Κατέβηκε τότε στη Χώρα καὶ βρῆκε τὸν ἁρμόδιο κυβερνητικὸ ὑπάλληλο, ποὺ διαχειριζόταν τὶς ἐρημικὲς καὶ ἀκατοίκητες παραλίες ὅλου τοῦ νησιοῦ. Συμφώνησαν καὶ ἀγόρασε ὅλη τὴν περιοχή, ποὺ κατέχει σήμερα ὁ συνοικισμός, ἀπὸ τὴν παραλία ὥς πάνω στὸ χῶρο τοῦ σχολείου καὶ ἀπὸ τὴ δεξιὰ πλευρὰ πρὸς τὸ Μαρμάρι, πάνω ἀπὸ ἑκατὸν πενήντα στρέμματα. Όταν μαθεύτηκε στο χωριό, στην Αντιμάχεια, καὶ ἡ νέα του ἀγορὰ στὴν ἄγονη έκταση, τη γεμάτη τότε ἀπὸ «φαρμακιές», τροφὴ γιὰ τὶς μεγάλες πράσινες κάμπιες, τὸν πέρασαν γιά τρελλὸ καὶ ἀνισόρροπο.

Ἕνας μάλιστα κάτοικος τοῦ χωριοῦ, ὁ  ̓Αναστάσης ὁ Κονόμος, γνωστὸς γιὰ τὰ τσουχτερά του πειράγματα, τὰ «καρφιά» ὅπως τὰ ἔλεγαν, πίνοντας τὸ ἀπόγευμα τὸν καφέ του μὲ ἄλλους χωρικούς, γεωργούς συμπατριῶτες στὸ διπλανὸ ἀπὸ τὸ μαγαζί του καφενεῖο, τοῦ πέταξε το «καρφί».

-Ε, Μανώλη, καλορρίζικη καὶ ἡ νέα σου ἀγορά. Τὰ κατάφερες πάλι μιὰ χαρὰ καὶ μᾶς πῆρες τὸ «μάττι - μάτι» ἀπὸ τά πιὸ καλὰ χωράφια του κάμπου. Τοῦ χρόνου δὲ θὰ ξέρεις ποῦ θὰ βάλλεις τὰ σιταροκρίθαρά σου!..

Μὲ τὰ τελευταία λόγια του Κονόμου ξέσπασαν ὅλοι οἱ πελάτες τοῦ καφενείου σε τρανταχτά γέλοια γιὰ τὸ ἄγαρμπο ἀστείο του.

Ἐκεῖνος, μὲ τὰ χέρια ἀκουμπισμένα στη μέση του, μὲ τὰ γιαλιὰ ἀνεβασμένα στὸ μέτωπό του, ὅπως συνήθιζε, γεμάτος καὶ μέτριος στὸ ἀνάστημα, μὲ τὸ μπεζ κουστούμι του εἶχε βγάλει πιὰ τὶς βράκες στάθηκε γιὰ λίγα λεπτὰ καὶ τοὺς κοίταζε ἀμίλητος μὲ εἰρωνικό χαμόγελο. Δὲν ἀντέδρασε ἀμέσως στὸ κοροϊδευτικό πείραγμα τοῦ Κονόμου. Αρκέστηκε μόνο να πεί: — Έννοια σου, Αναστάση, καὶ θάρθει μιὰ μέρα, καὶ σύντομα μάλιστα, ποὺ θὰ μοῦ ζητᾶς καὶ σὺ νὰ σου πουλήσω οἰκόπεδο ἐκεῖ κάτω. Τότε θὰ θυμηθείς αὐτὰ ποὺ λὲς τώρα καὶ θὰ δαγκώνεις τὴ γλώσσα σου.

Καὶ πραγματικὰ δὲν ἄργησε, ὅπως εἴδαμε, νὰ ἐπαληθέψει αυτή του ἡ πρόβλεψη.

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΣΤΟ ΜΑΣΤΙΧΑΡΙ

Η αντιδραση του δημάρχου καὶ ἡ ἀρνητικὴ στάση πολλῶν Ἀντιμαχειτῶν ὅπως εἴδαμε, ματαίω σαν τὴν ὡραία λύση τῆς μετοικήσεως.

Ωστόσο κι ὁ γιὸς τῆς μαμμῆς ἀπὸ τὴν ἄλλη δὲν τὰ βάζει κάτω. Αρνεῖται ἐπίμονα νὰ δεχτεῖ τὸ ρόλο τοῦ ἡττημένου. Ὄχι γιατί πρωταρχικὴ φροντίδα καὶ σκέψη του ἦταν, ὅπως τὸν κακολογοῦσαν καὶ τὸν συκοφαντοῦσαν οἱ ἐχθροί του, νὰ πουλήσει τὰ οἰκόπεδά του καὶ νὰ πλουτήσει. Ήταν κυρίως, γιατὶ ἔβλεπε μακριὰ καὶ πρόβλεπε μὲ τὸ τετράγωνο καὶ πραχτικό μυαλό του καὶ μὲ τὴν ἀλάθητη διαίσθησή του τις εὐνοϊκὲς ἐπιπτώσεις καὶ τὶς ὠφέλειες, ποὺ θὰ εἶχε ὅλο τὸ χωριὸ στὴν ὑγεία του, στην καθαριότητά του, στην οἰκονομία του, στὶς συγκοινωνίες καὶ γενικὰ σὲ ὅλες τὶς δραστηριότητές του, ἂν παραδέχονταν καὶ ἀσπάζονταν τὴν πρότασή του.

ΤΟ ΜΑΣΤΙΧΑΡΙ ΠΡΙΝ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ

Γιὰ νὰ δημιουργήσει πρόσφορη ἀτμόσφαιρα καὶ νὰ παρακινήσει πολλοὺς νὰ κατεβοῦν στὸ νέο χωριό, παρὰ τὴν ἄρνηση αὐτῶν ποὺ παρασύρθηκαν ἀπὸ τοὺς κακόβουλους δημαγωγούς, πῆγε στὴ Ρόδο καὶ ἀγόρασε μεγάλη ποσότητα ξυλείας γιὰ οἰκοδομές. Τὴν μετάφερε μὲ μεγάλες μπρατσέρες στὴν πολυσυζητημένη παραλία κι ἔφτιαξε ἀρκετὲς ξύλινες παράγκες στὴν ἰδιόκτητή του έκταση. Σ' αὐτὲς ἔφερε κι ἐγκατέστησε δωρεὰν εἴκοσι φτωχὲς καὶ ἄστεγες οἰκογένειες, ποὺ δέχτηκαν νὰ τὸν ἀκολουθήσουν. Ἔχτισε ἔπειτα και μιὰ δεκαριὰ μικρόσπιτα, τ ̓ ἀποτελείωσε καὶ τὰ παραχώρησε κι αὐτὰ νὰ κατοικήσουν χωρὶς πληρωμὴ ἐνοικίου ἰσάριθμες οἰκογένειες. Τις παράγκες αὐτὲς καθὼς καὶ τὰ μικρόσπιτα τὰ μεταβίβασε ὡς δῶρο στὴν κυριότητα αὐτῶν ποὺ τὰ κατοικοῦσαν.

Καταρρίπτεται λοιπὸν καὶ καταρρέει μ' αὐτὸ τὸν τρόπο ἡ συκοφαντικὴ καὶ ἀνέντιμη κατηγορία καὶ προπαγάνδα τῶν μικρῶν ἀνθρώπων εἰς βάρος του. Ὅτι δηλαδὴ μόνο ἡ ἰδιοτέλεια καὶ τὸ συμφέρον ἦσαν τὰ κίνητρα ποὺ τὸν ὠθοῦσαν νὰ ὑπερασπίζει ἔμμονα τὴν ἄποψή του.

Μ' αυτή του λοιπὸν τὴ χειρονομία καὶ μὲ τὶς ἔντονες προσπάθειές του κατόρθωσε να σχηματίσει τὸν πρῶτο πυρήνα τοῦ νέου χωριοῦ, ποὺ τὸν ἀποτέλεσαν, γιὰ τὸ ἱστορικὸ τοῦ πράγματος, οἱ παρακάτω οἰκογένειες.

1) Κωνστ. Σαλούκου, 2) Χαράλ. Χατζηστεφανῆ, 3) Κωνστ. Τσακίρη, 4) Αντ. Μαμμα, 5) Πέτρου Χ' Ζαχαρίου, 6) Ζαχαρία Αυγουλά, 7)Ἰωάν. Ζερβού, 8) Νικ. Πινίκου, 9) Θέμελη Θεοφιλίδη, 10) Κωνστ. Φεσάρα, 11) Αναστάση Παπούλη, 12) Κυρ. Πόγια, 13) Μανώλη Νέσκε, 14) Αντ. Σαράγια, 15) Σπύρ. Κρητικού, 16) Μιχ. Κουλουμούντρη, 17) Ζαχ. Μποϊλή, 18) Δαβίδ Διακοδημητρη, 19) Ὀλυμπίας Σακελλάρη, 20) Φιλίπ. Χατζηστεφανῆ καὶ 21) Γεωρ. Ματσάγκου κ.ἄ.

ΤΟ ΜΑΣΤΙΧΑΡΙ ΠΡΙΝ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ

ΤΟ ΜΑΣΤΙΧΑΡΙ ΤΟ 1943

Ὅλοι ὅμως αὐτοὶ ποὺ κατέβηκαν ἔχουν ν' ἀντιμε τωπίσουν τὸ πρόβλημα του σχολείου γιὰ τὰ παιδιά τους καὶ τὸν ἐκκλησιασμὸ ὅλων τῶν συνοίκων.

Μὰ αὐτὸ δὲν κρατάει πολύ. Ὁ δραστήριος καὶ ἀεικίνητος Μανώλης παίρνει τὴν ἄδεια ἀπὸ τὸ τεχνικὸ γραφεῖο τῆς Χώρας καὶ τὴν ἔγκριση τῶν ἰταλικῶν ἀρχῶν καὶ στὰ 1928, δυο χρόνια μετὰ τὸ σεισμό, ἀρχίζει τὸ χτίσιμο τῆς ἐκκλησίας, τῆς «Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου» (Ιερός Ναός Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Μαστιχαρίου) στὴν ἔκταση ποὺ εἶχε ἀγοράσει, δωρίζον τας τὸ οἰκόπεδο στο χωριό. Αποτελειώνει τὸ κτίριο μὲ ἔξοδα δικά του καὶ γιὰ νὰ τὸ συμπληρώσει ἐσωτερικὰ καὶ νὰ κλείσει τὸ θόλο, ἐπειδὴ δὲν ἄρκεσαν τὰ χρή ματά του, κάμνει ἔρανο ἀνάμεσα στοὺς χωρικοὺς καὶ κατορθώνει σὲ δυὸ χρόνια νὰ τὴν ὁλοκληρώσει.

Η ΕΝΟΡΙΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΜΑΣΤΙΧΑΡΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ

Ο Ανδρέα Ιωσήφ Χατζημιχαήλ, Ιερά Μητρόπολις Κωου καί Νισυρου, Παρελθόν καί Παρόν. Κως 2016. Στη σελ 252, γράφει: Ἡ Εὐαγγελίστρια τοῦ Μαστιχαρίου ἄρχισε νὰ κατασκευάζεται λίγα χρόνια μετὰ τὴν ἐγκατάσταση τῶν πρώτων Αντιμαχειτῶν στὸν συνοικισμό.

Πρωτεργάτης τῆς προσπάθειας ἦταν ὁ Ἐμμανουὴλ Γκίκας καὶ ἀφορμὴ ἡ εἰκόνα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ποὺ ἔφερε ἡ μητέρα του ἀπὸ τὸν Γέροντα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας.

Ὁ θεμέλιος λίθος τέθηκε το 1930 ἀπὸ τὸν Ἀρχιμανδρίτη Κωνσταντίνο Κλωνάρη. Ἡ ὁλοκλήρωση τοῦ Ναοῦ ἔγινε το 1945, μετὰ τὴ Γερμανική Κατοχή, μὲ τὴ συνδρομὴ τῶν ἐνοριτῶν τοῦ Μαστιχαρίου καὶ Καλυμνίων πιστῶν μὲ ὑλικὰ ἀπὸ τὰ ὀχυρωματικὰ ἔργα τῶν Γερμανῶν, τὰ ὁποῖα εἶχαν κατασκευαστεῖ στὴ θέση Τελίκαρπο μὲ ἀναγκαστικὴ ἐργασία τῶν κατοίκων τοῦ Μαστιχαρίου.

Στις 7 Ιανουάριου 1946 τελέστηκε ἡ πρώτη Θεία Λειτουργία ἀπὸ τὸν Ἀντιμαχείτη πρεσβύτερο π. Θωμᾶ Συνεσίου. Με πρωτοβουλία τοῦ ἴδιου, τὴ συνδρομὴ ἐνοριτῶν καὶ τὴ βοήθεια τοῦ Καλυμνίου Ἱερομονάχου Κυρίλλου Σαλουκάκη καὶ τῆς Ἡγουμένης τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης Καλύμνου, μοναχῆς Μακαρίας, ὁ Ναὸς ἐξοπλίστηκε μὲ ἱερὰ σκεύη, ἄμφια καὶ βιβλία.

Ἑορτάζει στις 25 Μαρτίου.

Συνεχίζω από τον Ηρακλή Καραναστάση: Καὶ γιὰ σχολεῖο, διαθέτει προσωρινὰ ἕνα ἀπὸ τὰ σπίτια - ἀποθήκες του, ὅπου γινόταν τὸ μάθημα τῶν παιδιῶν ἀπὸ τοὺς δασκάλους τῆς  ̓Αντιμάχειας, ποὺ κατέβαιναν «ἐκ περιτροπῆς». Τὸ ἴδιο ἔκαμναν καὶ οἱ παπάδες, ποὺ ἔρχονταν μὲ τὴ σειρά τους κάθε Κυριακὴ καὶ μεγάλη γιορτή, ὥσπου σὲ λίγο καιρὸ χειροτονήθηκε μόνιμος παπὰς τοῦ Μαστιχαριοῦ ὁ Μιχ. Αὐγουλάς.

Ὅσο γιὰ τὸ χτίσιμο τοῦ σχολείου τους άρχισαν τὴ θεμελίωσή του μετὰ τὸ τέλος τοῦ μεγάλου πολέμου στο 1950 σὲ οἰκόπεδο εκτάσεως τριῶν καὶ μισό στρεμ μάτων στὴ συνέχεια τοῦ χώρου τῆς ἐκκλησίας. Δωρεά καὶ αὐτὸ στὸ συνοικισμὸ ἀπὸ τὸ γιὸ τῆς μαμμῆς.

Δήμαρχος στη Χώρα ἦταν τότε ὁ μακαρίτης Νικος Παρθενιάδης μαζὶ μὲ τὸν ὁποῖο πῆγε στη Ρόδο ὁ Σταῦρος, ὁ τρίτος γιὸς τοῦ Μανώλη καὶ πέτυχαν νὰ τοὺς χορηγηθεῖ δάνειο 180 χιλ. δραχ. ἀπὸ τὸν Ὀργανισμό Διαχειρίσεως Δημοσίας Περιουσίας Δωδεκανήσου. Μὲ τὰ χρήματα αὐτὰ χτίστηκε τὸ σχολεῖο μὲ ἐργολάβο τὸ Γιάννη Φουρτούνη. Ἡ λειτουργία του άρχισε ἀπὸ τὸ 1951.

Κι ἔτσι τὸ νέο χωριό μὲ τὴν ἐκκλησία καὶ τὸ σχολείο του, ποὺ λειτουργοῦν πιὰ κανονικά, ὁλοκληρώθηκε καὶ πῆρε τὴν κανονική του μορφή, πρὸς μεγάλη ἱκανοποίηση τοῦ Μανώλη, τοῦ ὁραματιστῆ καὶ ἱδρυτῆ του.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Ηρακλή Μ. Καραναστάση, Ο γιός της μαμμής (Χρονικό), Αθήνα 1978

Κωνσταντίνος Δ. Κογιόπουλος (Επιμέλεια), Ο Ιωάννης Γκίκας και η εποχή του, Πνευματικός Όμιλος Κωων “Ο Φιλητάς” Σειρά αυτοτελών εκδόσεων, Κως 1999.

Κωνσταντίνος Δ. Κογιόπουλος, Η Κως μέχρι τον μεγάλο σεισμό του 1933, Κως 2022.

Ανδρέα Ιωσήφ Χατζημιχαήλ, Ιερά Μητρόπολις Κωου καί Νισυρου, Παρελθόν και Παρόν. Κως 2016.