8/5/1945. ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΙΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ. ΤΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ.

Το τέλος του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου στην Ευρώπη η V DAY(Victory Day) όπως ονομάζεται η παράδοση της Γερμανίας..

Στον Ειρηνικό βέβαια ο πόλεμος τερματίστηκε στις 2/Σεπτεμβρίου/1945 με την επίσημη υπογραφή τής άνευ όρων παράδοσης της Ιαπωνίας.

O Β΄ Π.Π. είναι η μεγαλύτερη και πιο καταστροφική σύγκρουση στην ανθρώπινη ιστορία. Διήρκεσε σχεδόν έξι χρόνια, από το 1939 έως το 1945, και προκάλεσε τεράστια ανθρώπινη και υλική καταστροφή. Έλαβε διάφορα ονόματα. Αντιφασιστικός πόλεμος, πόλεμος για την Ελευθερία, Ημέρα Νίκης, κτλ., όλα βέβαια αυτά είναι σχετικά.

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ

Τα γεγονότα έχουν ως εξής: Στις 5/Μαΐου/1945 οι τελευταίες φασιστικές δυνάμεις της βόρειας Ιταλίας (R.S.I.), πιστές στον Mussolini, παραδόθηκαν. Το ίδιο έκαναν και τα υπολείμματα των Ιταλών φασιστών στα Δωδεκάνησα. Η γερμανική διοίκηση με τον στρατηγό Ο. Wagener (ένας πρώην νταής που ο Hitler έκανε υφυπουργό Οικονομικών και μετά διοικητή Δωδεκανήσου) δεν παραδόθηκε αμέσως. Δεν είχε καταλάβει ότι τελείωσαν όλα. Όταν στις 7/Μαΐου/1945, ο διάδοχος του Hitler, ναύαρχος Dönitz, στις 2.41΄ ανακοίνωσε την άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας και διέταξε την παράδοση των γερμανικών δυνάμεων σε όλα τα μέτωπα, τότε ο Wagener δέχθηκε ότι όλα τελείωσαν. Την ίδια ημέρα που έλαβε το τηλεγράφημα της γερμανικής παράδοσης, έστειλε μήνυμα στον Άγγλο διοικητή της Σύμης, ταξίαρχο Moffat, για να τον ρωτήσει για τον τόπο και τη διαδικασία της γερμανικής παράδοσης. Αφού συμφώνησαν, την επομένη, 8/5/1945, πήγε στη Σύμη με την κανονιοφόρο KJ. 25 (πρώην βρετανικό ML. 1318) για να υπογράψει το πρωτόκολλο της άνευ όρων παράδοσης των γερμανικών στρατευμάτων της Δωδεκανήσου. Το γερμανικό πλοίο προσέγγισε το αγγλικό αντιτορπιλικό «Active», που βρισκόταν στο λιμάνι της Σύμης και από εκεί η γερμανική αντιπροσωπεία αποβιβάστηκε στο νησί.

Στη Σύμη τους περίμενε ο εκπρόσωπος του γενικού στρατηγείου Μέσης Ανατολής, ταξίαρχος J. Moffat και ο στρατιωτικός διοικητής Σύμης, συνταγματάρχης P. Acland. Από την ελληνική πλευρά βρισκόταν εκεί, ο διοικητής του Ιερού Λόχου, συνταγματάρχης Χριστόδουλος Τσιγάντες και από τη γαλλική ο πλοίαρχος Legge. Σε ένα κτήριο κοντά στο λιμάνι (κτήριο Καψοπούλου) έγινε η συνάντηση, υπέγραψαν οι Γερμανοί την παράδοσή τους και έτσι έληξε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος στα Δωδεκάνησα.

H ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ ΣΤΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ

H Γερμανική στρατιωτική κατοχή στα Δωδεκάνησα μπορεί να χωριστεί σε δύο περιόδους.

A) H πρώτη: από τον Σεπτέμβριο 1943 μέχρι τον Σεπτέμβριο 1944 που ελευθερώθηκε η Ελλάδα και αρχίζει η μερική αποχώρηση των Γερμανών από τα νησιά τα οποία μετατρέπονται σε οχυρά, κυρίως η Ρόδος, η Κως και η Λέρος.

B) H δεύτερη: από τον Σεπτέμβριο 1944 μέχρι τον Μάιο 1945 που υπογράφηκε στην Σύμη η παράδοση. Οι Γερμανοί είναι πλέον απομονωμένοι στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο, το μακρύτερο σημείο που βρίσκεται γερμανικός στρατός. Και δεν είναι υπερβολή να πούμε πως οι τελευταίες σφαίρες του πολέμου στην Ευρώπη έπεσαν στα Δωδεκάνησα.

Δύο ήταν οι Γερμανοί στρατιωτικοί διοικητές Δωδεκανήσου. O στρατηγός Urleeh Kleeman από της 13 Σεπτεμβρίου 1943 μέχρι τον Οκτώβριο 1944 και ο Ταξίαρχος Otto Wagener από την αρχή του Οκτωβρίου 1944 μέχρι στις 9 Μαΐου 1945 που υπογράφηκε η παράδοση των γερμανικών μονάδων σε συμμαχική επιτροπή στην Σύμη.

ΟΙ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΟΙ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΩΝΤΑΙ

Από το 1944 η «Ένωση των Δωδεκανησίων της Αιγύπτου» προετοίμαζε τους Δωδεκανήσιους να βρίσκονται σε επιφυλακή, ώστε να δραστηριοποιηθούν αμέσως με την αποχώρηση των Γερμανών για να αναλάβουν τους δήμους και να καταλάβουν τα δημόσια κτήρια και τις υπηρεσίες.

Τον Απρίλιο/1944 έγινε η πρώτη συνάντηση πατριωτών στην οποία αποφάσισαν ότι σε περίπτωση αποβίβασης συμμαχικών στρατευμάτων στην Κω ή με τη λήξη του πολέμου, θα αναλάμβαναν να ανατρέψουν την ιταλική πολιτική διοίκηση και να την αντικαταστήσουν με ελληνική. Έτσι οργανώθηκαν ομάδες δράσης από νέους, αφού προηγουμένως ορκίζονταν στο Ευαγγέλιο.

Από τον Σεπτέμβριο/1944 η Ελλάδα απελευθερώθηκε. Τον Ιανουάριο/1945 σε νέα σύσκεψη με αφορμή εμπιστευτικό έγγραφο του Ιωάννη Ν. Καζούλη, οι μετέχοντες ορκίσθηκαν στο Ευαγγέλιο ότι θα τηρήσουν εχεμύθεια ως προς τη σύσκεψη και τις αποφάσεις που θα λάμβαναν. Με το έγγραφό του ο Καζούλης, ενόψει της αναμενόμενης τότε αποβίβασης συμμαχικών στρατευμάτων στα νησιά τής Δωδεκανήσου, συνιστούσε προς τους Κώους πατριώτες τα εξής: 1) Να αναρτήσουν ελληνικές σημαίες στις δημόσιες υπηρεσίες και τα σχολεία, μαζί με τις βρετανικές, 2) Να καταλάβουν όλες τις δημόσιες υπηρεσίες, 3) Να αντικαταστήσουν τους διευθυντές των υπηρεσιών με Έλληνες, 4) Να αναδείξουν προσωρινό Δήμαρχο της πόλης.

ΤΡΙΤΗ 8 ΜΑΪΟΥ 1945. ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΙΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΩ Στης 7/Μαΐου η Γερμανία κατέθεσε τα όπλα. Στης 8/Μαΐου τελείωσε ο Β΄ Π.Π. Η γερμανική διοίκηση στην Κω ανακοίνωσε ότι η διαταγή παύσατε πυρ αρχίζει από της 12 και 1 λεπτό μ.μ. της 8 προς 9/Μαΐου. Ήδη σε μερικά σπίτια είχαν υψωθεί οι ελληνικές σημαίες· στη Μητρόπολη μία μεγάλη ελληνική σημαία βρισκόταν στην πόρτα τού κτηρίου και δίπλα της σαν παραστάτες στέκονταν ο Αρχιμανδρίτης Φιλήμων και ο Γεώργιος Ιωαννίδης. Ο κόσμος συγκεντρώθηκε στην παλιά μητρόπολη ζητοκραυγάζωντας. Ο Γεώργιος Ιωαννίδης έθεσε θέμα ενόψει της αναμενόμενης άφιξης του Βρετανού διοικητή στις 12.00', ότι ήταν εθνικά αναγκαίο, εκείνη η συγκέντρωση να αναδείξει προσωρινό Δήμαρχο της πόλης, μέχρι τη διενέργεια δημοτικών εκλογών. Αυτός θα αναλάμβανε το χρέος, να υποδεχθεί και να καλωσορίσει το Βρετανό διοικητή. Πρώτα προτάθηκε ο γιατρός Ιωάννης Ζερβάνος ως πιο κατάλληλο πρόσωπο, επειδή όμως απουσίαζε στο Ασφενδιού, προτάθηκε ο Έλληνας υπήκοος Σεβαστός Κογιόπουλος, άνθρωπος συνετός και θερμός πατριώτης, ο οποίος σίγουρα απολάμβανε της συναίνεσης και της εμπιστοσύνης όλων. Το πλήθος διά βοής έδωσε την έγκρισή του, ο δε Γεώργιος Ιωαννίδης ανέλαβε να τη μεταφέρει προς το Σεβαστό Κογιόπουλο, ο οποίος απουσίαζε από τη συγκέντρωση. Εκείνος όμως, που ήταν ηλικιωμένος, θεώρησε ότι υπήρχαν άλλοι καλύτεροι απ’ τον ίδιο. Μετά η πρόταση έγινε στο δικηγόρο Γεώργιο Κουτσουράδη, ο οποίος δέχθηκε και είχε την τιμή να γίνει ο πρώτος Δήμαρχος της ελεύθερης Κω. Το πλήθος συμφώνησε και εγκρίθηκε διά βοής. Ακολούθησε η σύσταση του Δημοτικού Συμβουλίου. Αντιδήμαρχος ανέλαβε ο γιατρός Ιωάννης Ζερβάνος και πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου, ο Σεβαστός Κογιόπουλος.

Μετά την εκλογή Δημάρχου, το επόμενο βήμα ήταν να αναρτηθούν ελληνικές σημαίες στα δημόσια κτήρια, πριν φθάσουν οι Βρετανοί, ώστε να βρεθούν μπροστά σε μία τετελεσμένη κατάσταση. Όλα τα δημόσια και δημοτικά ιταλικά κτήρια καταλήφθηκαν από Έλληνες. Οι Γερμανοί στρατιώτες, έμειναν αδιάφοροι για τα γεγονότα, παραμένοντας στα στρατόπεδά τους.

Το επόμενο πρωί τής 9/Μαΐου μαθεύτηκε στο νησί η παράδοση των Γερμανών και σχεδόν όλοι οι κάτοικοι βγήκαν στους δρόμους και κατευθύνθηκαν στη Μητρόπολη. Ο δήμαρχος ο Γ. Κουτσουράδης με άλλους πολλούς, κατευθύνθηκε προς το προσωρινό Δημαρχείο, στη γωνία των οδών Βασιλέως Παύλου και Ελευθερίου Βενιζέλου (οπτικά Πετρά), όπου ο Ιταλός δήμαρχος L. Pistone, παραχώρησε τη θέση του στον Έλληνα δήμαρχο Γ. Κουτσουράδη, παραδίδοντάς του επίσης τα κλειδιά και τις σφραγίδες τής Δημαρχίας. Ακολούθησε η κατάληψη του Δημόσιου Ταμείου και του Fascio (σημερινή Δημοτική Βιβλιοθήκη), χωρίς καμμιά αντίσταση κατά την παράδοσή τους. Τελευταίο έμεινε το δημαρχιακό μέγαρο στο λιμάνι. Στον ιστό τού μπαλκονιού του υψώθηκε η ελληνική σημαία.

Η ΑΦΙΞΗ ΤΩΝ ΒΡΕΤΑΝΩΝ. Η ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ - B.M.A. (BRITISH MILITARY ADMINISTRATION).

Μετά την κατάληψη των δημοσίων κτηρίων και υπηρεσιών, ο κόσμος άρχισε να συγκεντρώνεται στο λιμάνι για να υποδεχτεί τους Βρετανούς. Εκεί, μέσα σ’ ένα κλίμα παλλαϊκού ενθουσιασμού, επισφραγίσθηκε και διά βοής η εκλογή τού Γεώργιου Κουτσουράδη ως προσωρινού Δημάρχου της Κω, τον οποίο σήκωσαν στους ώμους γύρω στα 15 άτομα.

Στις 10.30΄ της 9ης Μαΐου κατέφτασε από τη Σύμη το βρετανικό M.L. 883 και αποβίβασε το Βρετανό ταγματάρχη, C.F. Blagden, που είχε ορισθεί ως πολιτικός διοικητής τού νησιού, άνδρες της S.B.S., τον υποσμηναγό Ελευθέριο Μακρή με αξιωματικούς και ιερολοχίτες. Τους περίμενε πλήθος κόσμου, τους προσφώνησε ο δήμαρχος Γεώργιος Κουτσουράδης και από μέρους της μουσουλμανικής Κοινότητας ο Χουσεΐν Αβνή Μακρυχαλιλάκης. Οι μαθητές των σχολείων, που είχαν παραταχθεί στην προκυμαία, έψελναν τον Εθνικό Ύμνο και άλλα πατριωτικά τραγούδια.

Στην προκυμαία έφθασαν μετά από λίγο δύο οχήματα‧ στο ένα βρισκόταν ο Γερμανός διοικητής, ταγματάρχης Heinemeier και στο άλλο ο Ιταλός delegato Giannazzi και ο διοικητής τωv καραμπινιέρων Dante Zucchelli. Οδηγήθηκαν στο τελωνείο με τον ταγματάρχη Heinemeier, ο οποίος υπέγραψε το πρωτόκολλο παράδοσης των Γερμανών. Υπέγραψε τυπικά και ο Ιταλός Διοικητής, αφού πλέον η εξουσία είχε έρθει στα χέρια των Ελλήνων.

Αμέσως μετά ο Βρετανός διοικητής και η συνοδεία του επισκέφθηκαν το νοσοκομείο και συναντήθηκαν με την ηγουμένη. Εκείνη παρέδωσε ντοκουμέντα, χρήματα και επιστολές, που άφησαν Βρετανοί αξιωματικοί κατά την αποχώρησή τους από το νησί, μετά την εισβολή των Γερμανών. Ο διοικητής εξέφρασε την ευαρέσκειά του προς την ηγουμένη και εκείνη παρακάλεσε να προστατευθούν όλοι οι Ιταλοί, που βρίσκονταν στο νησί και να τους παρασχεθεί η δυνατότητα επιστροφής στην πατρίδα τους. Της υποσχέθηκε και της εγγυήθηκε ότι θα πραγματοποιήσει τα δίκαια αιτήματά της. Κατόπιν ζήτησαν από τους Έλληνες, να υποβάλουν κατάλογο των φασιστών, στρατιωτικών και υπαλλήλων, που συνεργάσθηκαν με τους Γερμανούς. Στην συνέχεια οι Άγγλοι ανέλαβαν τις σημαντικές θέσεις εκτός της Δημαρχίας, εγκατέστησαν αγγλική αστυνομία με Κύπριους χωροφύλακες και ντόπιους βοηθητικούς. Υπήρξε και μια μικρή φρουρά από Ινδούς. Η πολιτική, δικαστική και διοικητική μηχανή έμεινε όπως ήταν. Οι περισσότεροι υπάλληλοι ήταν Ιταλοί, Λεβαντίνοι και πολύ λίγοι οι Έλληνες ντόπιοι που είχαν προσληφθεί.

Στις 21/Μαΐου έφθασε για επίσημη επίσκεψη στην Κω ο Βρετανός διοικητής στρατηγός Bernard Paget που τον υποδέχθηκαν οι τοπικές Αρχές.

Η ΤΥΧΗ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΑΙΧΜΑΛΩΤΩΝ

Μετά την παράδοση η γερμανική ηγεσία στην Κω αποφάσισε η διαταγή «παύσατε πυρ» να ισχύσει από τα μεσάνυκτα της 8ης προς 9η Μαΐου. Οι στρατιώτες άκουσαν με ηρεμία τους αξιωματικούς τους, που τους ανάγγειλαν το τέλος του πολέμου, ίσως και με κάποια ικανοποίηση, γιατί θα γυρνούσαν στο σπίτι τους. Κλείστηκαν στα στρατόπεδά τους και περίμεναν την άφιξη των συμμάχων.

Τις πρώτες ημέρες Γερμανοί και Ιταλοί αιχμάλωτοι βοηθούσαν τους Βρετανούς σε διάφορες εργασίες, καθώς και στον καθαρισμό των ναρκοπεδίων.

Ο μόνος Ιταλός που συνέχισε την υπηρεσία του ήταν ο υπομοίραρχος Dante Zucchelli, στον οποίο ο Βρετανός στρατηγός Alexander, έστειλε αυτόγραφη επιστολή σε αναγνώριση των υπηρεσιών που προσέφερε κατά τη διάρκεια της ιταλικής κατοχής και του επέτρεπε να συνεχίσει την υπηρεσία του μαζί με τους άνδρες του.

Στις 20/Μαΐου την αστυνόμευση ανέλαβαν οι Άγγλοι B.M.A. και οι καραμπινιέροι οδηγήθηκαν στην Αντιμάχεια ως αιχμάλωτοι πολέμου και περίμεναν την αναχώρησή τους για Ιταλία, που πραγματοποιήθηκε τελικά στις 10 Ιουνίου 1945.

Μετά την υπογραφή τής παράδοσης, οι Γερμανοί παρέμειναν στο νησί μερικές ημέρες ακόμη, άοπλοι, και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν σταδιακά στη Λέρο.

Στα Δωδεκάνησα υπήρχαν 9.922 Γερμανοί και 6.493 Ιταλοί (Hiwi και Kawi). Περίπου 1.500 αιχμάλωτοι χρησιμοποιήθηκαν ως εργάτες στα έργα ανοικοδόμησης στην Ελλάδα, γύρω στους 1.800 χρησιμοποιήθηκαν στα νησιά για τον καθαρισμό των ναρκοπεδίων με αρκετές απώλειες και οι υπόλοιποι μεταφέρθηκαν στην Αίγυπτο, στα στρατόπεδα El Daaba (383), Tell el Kabir (305) και Fauid (306), στην Παλαιστίνη σε στρατόπεδα στην περιοχή τής Νεκράς Θάλασσας και στη Λιβύη για έργα κατασκευών και καθαρισμό ναρκοπεδίων. Δεν είναι γνωστό κατά πόσο χρησιμοποιήθηκαν και Ιταλοί αιχμάλωτοι.

Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ - B.M.A. (BRITISH MILITARY ADMINISTRATION)

Η περίοδος της Βρετανικής Στρατιωτικής Διοίκησης - B.M.A. άρχισε με την παράδοση των Γερμανών στις 8 Μαΐου 1945 και τελείωσε ουσιαστικά στις 31 Μαρτίου 1947, που υψώθηκε η ελληνική σημαία στα νησιά. Η Βρετανική Στρατιωτική Διοίκηση ήταν μια ιδιόμορφη περίοδος, διότι ενώ τυπικά ήταν κατοχή εχθρικού εδάφους, σύμφωνα με τις διατάξεις της σύμβασης της Χάγης «περί στρατιωτικής διοίκησης εχθρικών εδαφών της 18ης/10/1907», στην πραγματικότητα το έδαφος αυτό ήταν φιλικό και σε ποσοστό 95% κατοικούνταν από Έλληνες συμμάχους. Έπρεπε να εφαρμοστούν οι νόμοι και τα διατάγματα που ίσχυαν κατά την εποχή της ιταλογερμανικής κατοχής εκτός από τους φυλετικούς νόμους. Σύμφωνα μ’ αυτά, οι Βρετανοί, όφειλαν ν’ ασκήσουν την πολιτική διοίκηση των προκατόχων τους, δηλαδή να διατηρήσουν το καθεστώς που βρήκαν. Η Βρετανική Διοίκηση της Δωδεκανήσου, ασκήθηκε με 35 προκηρύξεις, αποφάσεις και κανονιστικές πράξεις. Τις 10 πρώτες υπέγραψε ο Βρετανός αρχιστράτηγος Μέσης Ανατολής B. Paget, μετά οι ταξίαρχοι - διοικητές Δωδεκανήσου, J. Moffat και P. Ackland από 8 ο καθένας και 9 υπέγραψε ο ταξίαρχος C. Gormley. Συγχρόνως με τη Βρετανική Στρατιωτική Διοίκηση της Δωδεκανήσου λειτουργούσε από το 1946 και η Ελληνική Στρατιωτική Αποστολή, που υπήρξε ένας θεσμός, που συνέδεε τη Βρετανική Διοίκηση με το ελληνικό κράτος και τη βοηθούσε να αντιληφθεί καλύτερα τη νοοτροπία και τις επιθυμίες των Δωδεκανησίων. Η Συνδιάσκεψη Ειρήνης του Παρισιού άρχισε το 1946. Στις 27 Ιουνίου 1946 το συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών των τεσσάρων μεγάλων δυνάμεων (Η.Π.Α., Ε.Σ.Σ.Δ., Μεγάλης Βρετανίας, Γαλλίας) αποφάσισε να δοθούν τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα. Όμως η πραγματική και επίσημη ύψωση της ελληνικής σημαίας έγινε σε όλα τα νησιά στις 31 Μαρτίου 1947 στις 12.00΄. Στη Ρόδο έγινε η σημαντικότερη τελετή ύψωσης της σημαίας, παρουσία πλήθους κόσμου. Η υποστολή της αγγλικής από τον ταξίαρχο Α.S. Parker και η ύψωση της ελληνικής από τον αντιναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη, πρώτο Έλληνα στρατιωτικό διοικητή Δωδεκανήσου, καταγράφηκε ως το σημαντικότερο γεγονός της νεότερης δωδεκανησιακής ιστορίας.

Η ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ

Η ελληνική Βουλή στις 21/10/1947 επικύρωσε τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων με το νομοθετικό διάταγμα 423 (ΦΕΚ 226) «περί κυρώσεως της μεταξύ των συμμάχων και των συνασπισμένων δυνάμεων και της Ιταλίας συνθήκη ειρήνης της 10ης/2/1947». Με το νόμο 518 της 9ης/1/1948 (ΦEK Α/7) έγινε και η προσάρτηση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα. Στις 7 Μαρτίου 1948, ημέρα Κυριακή, έφθασαν στη Ρόδο ο Έλληνας βασιλιάς και η βασίλισσα με τα παιδιά τους, συνοδευόμενοι από τον πρίγκιπα Γεώργιο, την πριγκίπισσα Μαρία Βοναπάρτη και τους υπουργούς για την επίσημη τελετή της ενσωμάτωσης. Έπειτα από 213 χρόνια κυριαρχίας των Ιωαννιτών ιπποτών, 390 χρόνια τουρκικής, 31 ιταλικής, 2 γερμανικής και 2 αγγλικής κατοχής. Ανεξάρτητα από επισκέψεις Αρχών και συμβολικές ημερομηνίες εορτασμών, η Κως από τις 31 Μαρτίου 1947 ήταν πια ελληνική. Αυτό και μόνο αρκούσε για τους κατοίκους της να νιώθουν ελεύθεροι και να ελπίζουν για ό,τι καλύτερο και παρά τη δεινή οικονομική κατάσταση της Ελλάδας άρχισε μια νέα ιστορική εποχή που φθάνει μέχρι σήμερα.

Από το βιβλίο μου: ΚΩΣ 1912 – 1947. ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ.

https://www.koshistory.gr/readingroom