Ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΔΕΣΠΟΤΗ. ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΚΑΣΤΡΟΣΠΙΤΟ ΤΗΣ ΚΩ ΤΟΥ 15 - 18ΟΥ ΑΙΩΝΑ

Κοντά στις φυλακές στην περιοχή του Πλατύ ποταμού υπάρχει ένα κτίσμα του 16ου – 18ου αιώνα. Είναι ένας τυπικός πυργος - σπιτι με οπλοθυρίδες χωρίς παράθυρα που ονομάζεται ο Πύργος του Δεσπότη.

Από το αρχείο Ιεράς Μητροπόλεως Κω στον Κώδικα A' όπως κατέγραψε ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ αναφέρει:

97. Αφιερωτήριον τοῦ «Μεγάλου Πύργου».

† Κώου Νεόφυτος ἐπιβεβαιοῖ.

† Ἐπειδὴ καὶ ἡ τιμιωτάτη κυρὰ παπαδιὰ τοῦ μακαρίτου παπᾶ κυρ Κωνσταντίνου, νουθετηθεῖσα παρὰ τῆς ἡμῶν ταπεινότητος, θείῳ ζήλῳ κινουμένη, ἰδίᾳ αὐτῆς βουλῇ καὶ προαιρέσει, ἠθέλησεν νὰ ἀφήσωσιν εἰς τὴν ἡμετέραν Ἐπαρχίαν τὸν μεγάλον της πύργον, μὲ τὴν ἀποστροφὴν καὶ μὲ ὅλον τὸ ἀμπέλι ὡς καθὼς εὑρίσκεται διὰ μνημόσυνον αἰώνιον αὐτῆς δηλαδὴ τῆς Καλῆς Πρεσβυτέρας, καὶ τῆς ἀποθανούσης θυγατρὸς αὐτῆς Αἰκατερίνης, ἵνα μνημονεύωνται αὐτῶν τὰ ὀνόματα εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα, πρῶτον μὲν εἰς τὴν ἁγίαν καὶ ἱερὰν Πρόθεσιν, ὅταν δηλαδὴ ἐκτελῆται ἡ θεία καὶ ἱερὰ Λειτουργία, δεύτερον δὲ νὰ μνημονεύωνται καὶ παρρησίᾳ ἐν πάσαις ταῖς ἱεραῖς Ακολουθίαις τὰ ὀνόματα αὐτῶν. ἐξαιρέτως δὲ νὰ ἐκτελῇ ὁ κατὰ καιροὺς Ἀρχιερεὺς ἕνεκα τούτων δύο λειτουργίας τὸν χρόνον μίαν μὲν τὴν κδ' τοῦ Ἰουνίου μηνός, ἕνεκα τῆς Αἰκατερίνης, ἐπειδὴ καὶ κατ' αὐτὴν τὴν ἡμέραν ἔδωσεν τὸ κοινὸν χρέος. ἄλλην δὲ διὰ τὴν Καλὴ Πρεσβυτέρα, ὅταν δηλαδὴ ἤθελεν εὐδοκήσῃ ὁ ἐλεήμων Θεὸς νὰ δώσῃ καὶ αὐτὴ, τὸ κοινὸν χρέος. κατ' ἐκείνην τὴν ἡμέραν, νὰ ἐκτελῆται ἡ ἄλλη. Ὅθεν καὶ ἡ ἡμετέρα ταπεινότης, ἀφορῶσα εἰς τὴν θεάρεστον καὶ εὐλογοφανῆ αἴτησιν αὐτῆς, ἔκρινεν εὔλογον καὶ δίκαιον. γνώμῃ κοινῇ, τῶν ἐντιμοτάτων αὐτῆς κληρικῶν, εὐλαβεστάτων καὶ αἰδεσιμωτάτων Ἱερέων τε καὶ Ἱερομονάχων, χρησιμωτάτων ἀρχόντων, εὐγενεστάτων πραγματευτῶν, ὅτι ὁ κατὰ καιροὺς Ἀρχιερεὺς νὰ ἔχῃ νὰ δίδῃ ἀπὸ τὸ μαξούλιον τοῦ ρηθέντος ἀμπελίου τῷ κατὰ καιροὺς Εφημερίῳ τῆς Μητροπόλεως γρόσια πέντε, ἕνεκα τοῦ ἐτησίου κόπου αὐτοῦ, μηδεμίαν ἄδειαν ἔχοντος ὁ κατὰ καιροὺς  ̓Αρχιερεὺς οἱῳδήτινι τρόπῳ πωλῆσαι τὸ τοιοῦτον ἀφιέρωμα καὶ ἀποξενῶσαι τῆς Ἐπαρχίας, δι' ἄλλην τινὰ αἰτίαν. ἀλλὰ νὰ ἔχῃ χρέος νὰ τὸ ἐπιμελῆται νὰ τὸ καλλιεργῇ. καὶ ἂν καθ ̓ ὑπόθεσιν καὶ παλαιωθῆ νὰ τὸ μεταφυτεύῃ καθὼς εἶναι τὸ δίκαιο, καὶ ἔτζη νὰ πηγαίνῃ ἀπὸ  ̓Αρχιερέα εἰς Αρχιερέα εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα, μένοντας τὸ μνημόσυνον αὐτῶν ἀκατάπαυστον. Ὅστις δὲ τολμήσῃ τοῦτο τὸ μνημόσυνον παῦσαι ἢ ἐμποδίσαι οἱῳδήτινι τρόπῳ, Αρχιερεὺς δηλαδὴ ἢ Ἱερεὺς τῆς Μητροπόλεως, ὁ τοιοῦτος ὑπόδικος ἔσται τῷ αἰωνίῳ ἀναθέματι καὶ κληρονόμος τοῦ αἰωνίου καὶ ἀσβέστουπυρός. ἀπολογεῖσθαι δὲ περὶ τούτου ἐν τῷ φοβερῷ καὶ φρικτῷ Δικαστηρίῳ τοῦ δικαίου Κριτοῦ.

Εἰς βεβαίωσιν δὲ καὶ ἀσφάλειαν τοῦ εὐλογοφα νοῦς τούτου δικαίου κατεστρώθη ἐν τῷδε Ἱερῷ Κώδικι τῆς ἡμετέρας Ἐπαρχίας ταύτης Κῶ.

Ἐν ἔτει αψλστ ́. Ἰανουαρίου α ́. (1736 Ιανουαρίου 1).

Ακολουθούν υπογραφές.

Στην τοιχοποιία του φαίνονται αρχαία μαρμάρινα μέλη, όπως ένα κιονόκρανο κορινθιακού ρυθμού, βουκράνια και διάφορα σκαλιστά μάρμαρα. Η εποχή που κτίστηκε πιθανώς τον 15^ο  – 18^ο αιώνα ήταν ένα καστρόσπιτο ιδιωτικό κτήριο - οχυρό σε μια δύσκολη περίοδο όπου στην Οθωμανική αυτοκρατορία είχε αρχίσει η κατάρρευση. Η πειρατεία και η διαφθορά μάστιζαν τα νησιά και την Κω. Το κτήριο ήταν προστατευμένο από επιδρομές πειρατών από την θάλασσα ή από ληστές στη στεριά όπως περιγράφουν οι περιηγητές της εποχής, μαρτυρεί την κατάσταση εκείνης της περιόδου.

Δυστυχώς σήμερα το κτίριο χωρίς στέγη έχει αφεθεί στην μοίρα του. Η κατάρρευση ενός τμήματος του τοίχου είναι εμφανής. Παρατηρώντας στο Google Earth φαίνεται ότι η κατάρρευση του βορειανατολικού τμήματος του πύργου έγινε μεταξύ των ετών 2013 – 2016. Ασφαλώς θα έχει υποστεί βλάβες με τον σεισμό του 2017 δεν μπόρεσα να το ελέγξω.

Δεν γνωρίζω σε ποιον ανήκει άλλα είναι ένα καθαρό δείγμα κώτικου ιδιωτικού πυργόσπιτου του 16^ου -18^ου αιώνα μοναδικό στο νησί που πρέπει να προστατευθεί. Θα μπορούσε και να είναι επισκέψιμο και πολλά άλλα μόνο αν κάποιος αρμόδιος ενδιαφερθεί. Διαφορετικά ας τραβήξουμε φωτογραφίες για να υπάρχουν γιατί σε λίγο το κτίριο δεν θα υπάρχει.